Prindërit që kalojnë shumë kohë duke lëvizur në telefon mund të ndikojnë negativisht në zhvillimin gjuhësor të fëmijëve të tyre, madje më shumë sesa vetë koha që fëmijët kalojnë para ekraneve, sugjeron një studim i ri.
Hulumtimi zbuloi se përdorimi i telefonit nga prindërit kishte lidhje më të fortë me zhvillimin më të ngadaltë të fjalorit te fëmijët sesa përdorimi i pajisjeve nga vetë të vegjlit.
Po ashtu, pesëvjeçarët që kishin tablet ose telefon personal shfaqnin fillimisht aftësi më të dobëta gjuhësore krahasuar me bashkëmoshatarët që nuk zotëronin pajisje të tilla. Megjithatë, këto dallime nuk ishin më të dukshme deri në moshën shtatëvjeçare.
Studiuesit norvegjezë paralajmërojnë se telefonat inteligjentë dhe tabletët mund të ndërpresin vëmendjen e prindërve dhe t’i bëjnë ata më pak komunikues me fëmijët.
Kjo mund të kufizojë mundësitë për biseda, lexim të përbashkët dhe ndërveprime që ndihmojnë zhvillimin e fjalorit në një periudhë shumë të rëndësishme të fëmijërisë.
Sipas studimeve të mëparshme, rreth 90 për qind e zhvillimit të trurit ndodh para moshës pesëvjeçare.
Studimi ndoqi fëmijët për tre vjet
Hulumtimi, i publikuar në revistën shkencore “JAMA Pediatrics”, ndoqi 747 fëmijë norvegjezë për tre vjet, nga mosha pesë deri në tetë vjeç.
Në fillim të studimit, prindërit u pyetën se sa kohë kalonin mesatarisht fëmijët e tyre para ekraneve dhe nëse kishin tablet ose telefon personal.
Edhe vetë prindërit raportuan përdorimin e rrjeteve sociale dhe dorëzuan të dhënat e kohës së kaluar para ekranit, të regjistruara nga telefonat e tyre.
Fëmijët iu nënshtruan çdo vit testeve gjuhësore në moshën pesë, gjashtë dhe shtatë vjeç. Testet vlerësuan numrin e fjalëve që ata kuptonin dhe aftësinë e tyre për të kuptuar gramatikën.
Në vend që të krahasoheshin vetëm rezultatet e një momenti të caktuar, studiuesit analizuan mënyrën se si aftësitë gjuhësore ndryshonin me kalimin e kohës.
Çdo orë shtesë në telefon lidhej me zhvillim më të ngadaltë të fjalorit
Pas marrjes parasysh të faktorëve si të ardhurat familjare dhe niveli i arsimimit të prindërve, studiuesit e Universitetit të Oslos zbuluan se përdorimi më i madh i telefonit nga prindërit lidhej me zhvillim më të ngadaltë të fjalorit te fëmijët.
Konkretisht, për çdo orë shtesë që një prind kalonte në telefon gjatë ditës, ritmi i zhvillimit të fjalorit të fëmijës ngadalësohej.
Fëmijët e prindërve që përdornin telefonin rreth katër orë në ditë merrnin mesatarisht rreth 2.5 pikë më pak në testet gjuhësore, krahasuar me ata, prindërit e të cilëve e përdornin telefonin afërsisht një orë në ditë.
Rreth 43 për qind e fëmijëve kishin pajisjen e tyre personale. Ata kishin rezultate më të dobëta gjuhësore në fillim të studimit, por ky dallim nuk u ruajt deri në fund.
Problemi kryesor mund të jetë mungesa e ndërveprimit
Dr. Junyi Yang, eksperte në edukimin për nevoja të veçanta dhe autorja kryesore e studimit, tha se përdorimi i telefonave shpesh ndërpret vëmendjen.
“Studimet mbi ndërveprimin prind-fëmijë tregojnë se ndërprerje të tilla mund të ndikojnë në mësimin e fjalëve dhe zhvillimin e gjuhës”, tha ajo.
Sipas saj, përdorimi i lartë i ekraneve në familje mund të nënkuptojë më pak mundësi për komunikim të drejtpërdrejtë dhe reagim ndaj nevojave të fëmijës.
Studiuesit vunë re gjithashtu se sa më shumë kohë kalonin prindërit në telefon, aq më e lartë prirej të ishte edhe koha e fëmijëve para ekranit.
Ata arritën në përfundimin se përdorimi i lartë i pajisjeve në familje mund të zëvendësojë aktivitete me vlerë të madhe për zhvillimin gjuhësor, si leximi i përbashkët, tregimi i historive dhe bisedat mes prindit dhe fëmijës.
Shqetësime të ngjashme edhe për fëmijët më të vegjël
Studimi vjen pas një hulumtimi tjetër, të publikuar në janar, i cili zbuloi se dyvjeçarët që kalonin rreth pesë orë në ditë para ekraneve mund të shqiptonin dukshëm më pak fjalë sesa fëmijët që përdornin pajisjet më pak se një orë në ditë.
Sipas studiuesve, përdorimi i pajisjeve elektronike është tashmë pothuajse universal në fëmijërinë e hershme, me rreth 98 për qind të dyvjeçarëve që shikojnë ekrane çdo ditë.
Organizata Botërore e Shëndetësisë rekomandon që fëmijët nga mosha dy deri në katër vjeç të mos kalojnë më shumë se një orë në ditë para ekranit.
Ekspertët theksojnë se studimi nuk tregon se telefoni “ul inteligjencën” e fëmijës, por se përdorimi i tepërt nga prindërit mund të reduktojë ndërveprimet e rëndësishme që ndihmojnë zhvillimin e gjuhës dhe komunikimit në vitet e para të jetës.
