Gratë që hyjnë në menopauzë më herët mund të jenë më të rrezikuara që të zhvillojnë sëmundjen e Alzheimerit në një moshë më të re, sugjeron një studim i ri.
Sipas studiuesve, gratë që përjetojnë menopauzën në fillim të të 40-ave mund të shfaqin shenja të Alzheimerit pothuajse dy vjet më herët krahasuar me ato që hyjnë në menopauzë më vonë.
Studimi gjithashtu sugjeron se menopauza rreth moshës 45-vjeçare mund të lidhet me më shumë ndryshime të trurit të lidhura me plakjen dhe demencën sesa menopauza që ndodh rreth pesë vjet më vonë.
Roli i estrogjenit në tru
Studiuesit nga University of California, San Francisco, shpjegojnë se estrogjeni, hormoni seksual që bie ndjeshëm gjatë menopauzës, besohet se luan rol mbrojtës për funksionet njohëse.
Ai mund të ndihmojë komunikimin mes qelizave të trurit, të mbështesë shtresën mbrojtëse rreth nervave dhe të zvogëlojë proceset inflamatore.
Në studimin e publikuar në “JAMA Neurology”, autorët sugjerojnë se mosha e fillimit të menopauzës mund të shërbejë si një tregues i hershëm i rrezikut për Alzheimer, shumë kohë përpara se të shfaqen probleme të dukshme me kujtesën.
Megjithatë, studimi nuk provon se menopauza e hershme shkakton drejtpërdrejt Alzheimerin.
U analizuan më shumë se 2,600 gra
Në studim u përfshinë më shumë se 2,600 gra në Shtetet e Bashkuara, me moshë mesatare rreth 78 vjeç.
Rreth dy të tretat e pjesëmarrëseve kishin përjetuar menopauzë natyrale, ndërsa pjesa tjetër kishin kaluar në menopauzë kirurgjikale, për shembull pas heqjes së vezoreve.
Mosha mesatare e menopauzës ishte rreth 49 vjeç.
Pjesëmarrëset iu nënshtruan testeve të rregullta të kujtesës dhe aftësive njohëse, ndërsa qindra prej tyre kryen edhe skanime të trurit për të monitoruar ndryshimet me kalimin e kohës.
Menopauza më e hershme lidhej me plakje më të shpejtë të trurit
Rezultatet treguan se menopauza më e hershme lidhej me rezultate më të dobëta në testet njohëse, me shfaqje më të hershme të Alzheimerit dhe me tkurrje më të shpejtë të trurit në moshë të avancuar.
Sipas vlerësimeve të studiuesve, gratë që kishin përjetuar menopauzë natyrale rreth moshës 45-vjeçare shfaqnin rreth 15 për qind më shumë ndryshime të lidhura me plakjen e trurit gjatë një periudhe dhjetëvjeçare, krahasuar me ato që kishin hyrë në menopauzë rreth moshës 50-vjeçare.
Ndryshimet prekën veçanërisht lëndën e bardhë të trurit, e cila luan rol të rëndësishëm në transmetimin e sinjaleve mes qelizave nervore dhe mund të dëmtohet me zhvillimin e demencës.
Diferencë prej rreth 1.8 vjetësh
Studiuesit vlerësuan se gratë që kaluan menopauzën rreth dhjetë vjet më herët se mosha mesatare kishin afërsisht 1.8 vjet më pak pa një diagnozë të Alzheimerit, krahasuar me gratë që e përjetuan menopauzën dhjetë vjet më vonë.
Menopauza e hershme gjithashtu u lidh me rënie më të shpejtë të kujtesës episodike, aftësisë për të kujtuar ngjarje dhe përvoja personale.
Kjo u mat përmes testeve të kryera çdo vit.
Menopauza kirurgjikale mund të ketë ndikim më të fortë
Studiuesit vunë re se menopauza kirurgjikale ishte e lidhur më fort me rrezikun për Alzheimer dhe rënien e kujtesës.
Një shpjegim i mundshëm është se kur hiqen të dyja vezoret, nivelet e hormoneve bien shumë shpejt, në vend që të reduktohen gradualisht si në menopauzën natyrale.
Në anën tjetër, menopauza natyrale e hershme u lidh më shumë me shenja të plakjes së trurit të identifikuara në skanime.
Menopauza e hershme nuk do të thotë domosdoshmërisht Alzheimer
Ekspertët theksojnë se rezultatet nuk nënkuptojnë se një grua që hyn herët në menopauzë do të zhvillojë patjetër Alzheimer.
Demenca është një gjendje komplekse që ndikohet nga shumë faktorë, përfshirë moshën, gjenetikën, shëndetin kardiovaskular dhe stilin e jetesës.
Megjithatë, studiuesit sugjerojnë se gratë që kalojnë menopauzën më herët mund të përfitojnë nga vëmendja më e madhe ndaj faktorëve që mund të modifikohen.
Aktiviteti fizik i rregullt, mos pirja e duhanit, kufizimi i alkoolit, kontrolli i tensionit të gjakut dhe kujdesi për shëndetin metabolik konsiderohen masa të rëndësishme për uljen e rrezikut të demencës.
Gratë përbëjnë shumicën e rasteve me demencë
Sipas Alzheimer’s Society, gratë përbëjnë rreth dy të tretat e afërsisht 982 mijë personave që jetojnë me demencë në Mbretërinë e Bashkuar.
Michelle Dyson, drejtuese e organizatës, tha se ende nuk kuptohet plotësisht pse gratë janë më të prekura se burrat, por hormonet mund të jenë një pjesë e shpjegimit.
Ajo theksoi se të dyja gjinitë mund të ndërmarrin hapa për të zvogëluar rrezikun, përfshirë ushtrimet e rregullta, mos pirjen e duhanit dhe reduktimin e konsumit të alkoolit.
Kur ndodh zakonisht menopauza?
Menopauza zakonisht ndodh mes moshës 45 dhe 55 vjeç, kur nivelet e hormoneve seksuale bien dhe cikli menstrual ndalon përfundimisht.
Simptomat më të zakonshme përfshijnë valët e nxehtësisë, probleme me gjumin, ndryshime humori dhe tharje vaginale.
Një pjesë e grave përjetojnë gjithashtu ankth, vështirësi në përqendrim dhe probleme me kujtesën.
Studimi i ri shton prova të tjera për lidhjen e mundshme mes ndryshimeve hormonale dhe shëndetit të trurit, por autorët nënvizojnë se nevojiten kërkime të mëtejshme për të kuptuar më qartë mekanizmat dhe për të përcaktuar se si këto gjetje mund të përdoren në parandalimin e Alzheimerit.
