Gjëndra tiroide luan një rol të rëndësishëm në funksionimin e organizmit, pasi prodhon hormone që ndikojnë në metabolizëm, energji, temperaturën e trupit, ritmin e zemrës dhe funksione të tjera jetësore. Kur kjo gjëndër nuk prodhon sasinë e duhur të hormoneve, mund të shfaqen probleme që ndikojnë në shëndetin dhe cilësinë e jetës.
Dy çrregullimet kryesore të funksionit të tiroides janë hipotiroidizmi dhe hipertiroidizmi. Megjithëse të dyja lidhen me të njëjtën gjëndër, simptomat e tyre shpesh janë të kundërta.
1. Hipotiroidizmi: Kur tiroidja punon më ngadalë
Hipotiroidizmi shfaqet kur gjëndra tiroide nuk prodhon mjaftueshëm hormone për nevojat e organizmit. Si rezultat, shumë procese trupore ngadalësohen.
Shkaku më i zakonshëm në shumë vende është tiroiditi i Hashimotos, një sëmundje autoimune që dëmton gradualisht funksionin e gjëndrës tiroide.
Simptomat më të shpeshta përfshijnë:
- Lodhje të vazhdueshme dhe mungesë energjie.
- Shtim në peshë, edhe pa ndryshime të mëdha në ushqyerje.
- Ndjeshmëri të shtuar ndaj të ftohtit.
- Kapsllëk.
- Lëkurë të thatë dhe rënie të flokëve.
- Vështirësi në përqendrim dhe probleme me kujtesën.
- Rrahje më të ngadalta të zemrës.
- Çrregullime të ciklit menstrual.
Simptomat mund të shfaqen gradualisht, ndaj disa persona nuk e kuptojnë menjëherë se kanë një problem me tiroiden.
2. Hipertiroidizmi: Kur tiroidja punon më shpejt
Hipertiroidizmi ndodh kur gjëndra tiroide prodhon më shumë hormone sesa i nevojiten organizmit. Kjo gjendje përshpejton metabolizmin dhe mund të ndikojë në zemër, sistemin nervor dhe temperaturën e trupit.
Një nga shkaqet kryesore është sëmundja e Graves, një çrregullim autoimun që stimulon tiroiden të prodhojë më shumë hormone.
Simptomat më të zakonshme përfshijnë:
- Rënie në peshë, pavarësisht oreksit normal ose të shtuar.
- Rrahje të shpejta ose të çrregullta të zemrës.
- Nervozizëm, ankth dhe irritim.
- Djersitje të tepërt dhe ndjeshmëri ndaj nxehtësisë.
- Dridhje të duarve.
- Vështirësi në gjumë.
- Dobësi muskulore.
- Jashtëqitje më të shpeshta.
- Në disa raste, fryrje të syve ose ndryshime në pamjen e tyre.
Hipertiroidizmi i patrajtuar mund të shkaktojë komplikime, veçanërisht në zemër dhe në shëndetin e kockave.
Si t’i dalloni dy problemet e tiroides?
Disa simptoma mund të mbivendosen, por ekzistojnë dallime të rëndësishme.
Në hipotiroidizëm, personi zakonisht ndihet i lodhur, ka më shumë ndjeshmëri ndaj të ftohtit dhe mund të shtojë peshë.
Në hipertiroidizëm, personi mund të ndihet i shqetësuar, të djersitet më shumë, të ketë rrahje të shpejta të zemrës dhe të humbasë peshë.
Megjithatë, simptomat ndryshojnë nga një person te tjetri. Vetëm shenjat e jashtme nuk mjaftojnë për të përcaktuar nëse tiroidja funksionon normalisht.
Si diagnostikohen problemet me tiroiden?
Diagnostikimi bëhet përmes vlerësimit mjekësor dhe analizave të gjakut.
Testet kryesore përfshijnë:
- TSH: Hormoni që ndihmon në rregullimin e funksionit të tiroides dhe zakonisht përdoret si analizë fillestare.
- T4 e lirë (FT4): Ndihmon në vlerësimin e sasisë së hormonit tiroide në gjak.
- Antitrupat e tiroides: Mund të kërkohen kur dyshohet për një sëmundje autoimune.
Në varësi të simptomave dhe rezultateve, mjeku mund të rekomandojë edhe ekzaminime të tjera, si ekografia e tiroides.
A mund të trajtohen problemet me tiroiden?
Po. Trajtimi varet nga lloji i çrregullimit dhe shkaku që e ka shkaktuar atë.
Hipotiroidizmi zakonisht trajtohet me levotiroksinë, një ilaç që zëvendëson hormonin që trupi nuk prodhon mjaftueshëm.
Hipertiroidizmi mund të trajtohet me barna që ulin prodhimin e hormoneve, jod radioaktiv ose, në raste të caktuara, ndërhyrje kirurgjikale.
Trajtimi duhet të përcaktohet nga mjeku, pasi përdorimi i papërshtatshëm i hormoneve ose suplementeve me jod mund ta përkeqësojë gjendjen.
Kur duhet të konsultoheni me mjekun?
Nëse keni lodhje të pashpjegueshme, ndryshime të konsiderueshme në peshë, rrahje të shpejta të zemrës ose simptoma të tjera që vazhdojnë, këshillohet të konsultoheni me mjekun.
Nëse keni rrahje shumë të shpejta të zemrës të shoqëruara me dhimbje gjoksi, vështirësi në frymëmarrje ose të fikët, kërkoni ndihmë urgjente.
Problemet me tiroiden mund të zhvillohen pa shenja të qarta në fillim. Diagnostikimi i hershëm dhe trajtimi i përshtatshëm ndihmojnë në parandalimin e komplikimeve dhe në ruajtjen e shëndetit.
Lodhja, ndryshimet në peshë apo nervozizmi nuk nënkuptojnë domosdoshmërisht se keni një çrregullim të tiroides. Analizat dhe vlerësimi mjekësor janë mënyra më e mirë për të përcaktuar shkakun./04 Online/
