Parkinson dhe skleroza anësore amiotrofike/ Nga ndryshojnë?

0
211

Sëmundjet neurologjike ndikojnë në sistemin nervor. Sëmundja e Parkinsonit dhe skleroza anësore amiotrofike (ALS) janë dy lloje të sëmundjeve neurologjike progresive. “Progresive” do të thotë që simptomat përkeqësohen me kalimin e kohës.

Si sëmundja e Parkinsonit ashtu edhe ALS mund të ndikojnë në lëvizje. Megjithatë, këto kushte ndryshojnë në mënyrë të konsiderueshme në simptomat, diagnozën, trajtimin dhe perspektivën e tyre.

Ne e dimë se cilat qeliza nervore specifike ndikojnë Parkinson dhe ALS, dhe hulumtimi lidh disa faktorë rreziku me secilën gjendje. Por ne nuk e dimë ende se çfarë shkakton sëmundjen ose pse disa njerëz me faktorë rreziku zhvillojnë ALS ose Parkinson.

Çfarë është sëmundja e Parkinsonit?

Sëmundja e Parkinsonit është një çrregullim neurologjik që prek kryesisht lëvizjen. Mund të shkaktojë gjithashtu probleme të tjera shëndetësore, duke ndikuar në gjumin, shëndetin mendor dhe aftësinë e të menduarit.

Në Parkinson, qelizat nervore në ganglion bazale të trurit dëmtohen dhe fillojnë të vdesin. Këto qeliza nervore prodhojnë dopaminën, një lajmëtar kimik i përfshirë në lëvizje. Ndërsa qelizat nervore vdesin, ju prodhoni më pak dopaminë, duke ndikuar në lëvizjen tuaj.

Çfarë është ALS?

ALS (i njohur ndryshe si sëmundja e Lou Gehrig) është një çrregullim neurologjik që prek neuronet motorike, të cilat kontrollojnë lëvizjet e muskujve dhe frymëmarrjen. Ndërsa sëmundja e Parkinsonit prek kryesisht neuronet në ganglion bazale, ALS prek neuronet motorike në palcën kurrizore.

Në ALS, neuronet motorike ndalojnë së funksionuari dhe fillojnë të vdesin. Për shkak se neuronet motorike kontrollojnë lëvizjen e muskujve, kjo çon në dobësimin e muskujve dhe, përfundimisht, paralizë.

Si ndryshojnë simptomat e Parkinsonit dhe ALS?

Ka një sërë ndryshimesh në simptomat e Parkinsonit dhe ALS. Le t’i eksplorojmë këto tani.

*Semundja e Parkinsonit

Simptomat kryesore të Parkinsonit janë të lidhura me lëvizjen dhe përfshijnë:

dridhjet

bradikinesia (lëvizjet e ngadalta)

muskujt e ngurtë

probleme me koordinimin dhe ekuilibrin

Shenjat dhe simptomat e tjera të Parkinsonit përfshijnë:

  • lodhje
  • ngërçe muskulore
  • dhimbje
  • hipotensioni ortostatik
  • probleme me gjumin
  • depresioni ose ndryshime të tjera të humorit
  • humbja e shqisës së nuhatjes
  • probleme me funksionin e urinës ose të zorrëve
  • mosfunksionim seksual
  • ndryshime në të folur
  • vështirësi në përtypje ose gëlltitje
  • demenca

*ALS

Simptoma kryesore e ALS është dobësia e muskujve që përkeqësohet me kalimin e kohës, duke shkaktuar përfundimisht paralizë.

Shenja dhe simptoma të tjera të ALS përfshijnë:

  • atrofi e muskujve
  • dridhjet e muskujve
  • muskujt e ngurtë
  • ngërçe muskulore
  • ndryshime në të folur
  • vështirësi në përtypje ose gëlltitje
  • kequshqyerja
  • vështirësi në frymëmarrje

Për më tepër, rreth 15% e njerëzve me ALS zhvillojnë gjithashtu demencë frontotemporale. Ky lloj demence ndikon në lobet frontale dhe të përkohshme të trurit, duke çuar në ndryshime në sjellje, personalitet dhe komunikim.

A mund të diagnostikohen gabimisht Parkinson dhe ALS si njëra-tjetrën?

Edhe pse Parkinson dhe ALS ndikojnë të dyja në lëvizje, mjekët zakonisht nuk i keqdiagnosojnë ato për njëri-tjetrin. Parkinson shkakton ngurtësi dhe dridhje të gjymtyrëve, por jo dobësi. ALS shkakton dobësi dhe dridhje të vogla, por jo dridhje.

Aktualisht nuk ekziston asnjë test specifik për të diagnostikuar Parkinson ose ALS. Procesi diagnostikues fillon me një histori të plotë mjekësore, si dhe një ekzaminim fizik dhe neurologjik.

Një mjek do të urdhërojë gjithashtu teste laboratorike, të tilla si ato në mostrat e gjakut, urinës ose lëngut cerebrospinal (CSF), për të ndihmuar në përjashtimin e kushteve të tjera si shkaku i simptomave.

Ata gjithashtu mund të kërkojnë imazhe, si një MRI.

Për Parkinson, përveç historisë mjekësore dhe një ekzaminimi neurologjik, një mjek shpesh mund të bëjë një diagnozë bazuar në atë nëse simptomat përmirësohen kur filloni të merrni medikamente për Parkinson.

Për ALS, testet shtesë mund të ndihmojnë në përjashtimin e kushteve të tjera. Këto përfshijnë elektromiografinë, e cila shikon se sa mirë funksionojnë nervat dhe muskujt, ose analiza e një biopsie muskulore.

Leave a Reply