Ka shumë këshilla për atë se çfarë duhet të bëni saktësisht për të hequr dhjamin e tepërt rreth belit. Por, a kanë ato vërtet bazë shkencore?
Të gjithë i kemi parë reklamat. “Ky truk i thjeshtë do t’ju zhdukë dhjamin e barkut”; “Shndërrojeni trupin tuaj në një furrë dhe digjni dhjamin e tepërt me këtë marifet dietik”; “Përfitoni muskuj të barkut si të Adonisit duke bërë këtë ushtrim pesëminutësh”. Por, sa skeptikë duhet të jemi ndaj këtyre pretendimeve? Çfarë na thotë në të vërtetë shkenca për mënyrat e heqjes së dhjamit të barkut?
Epo, gjëja e parë që duhet thënë është se jo i gjithë dhjami është i dëmshëm. Për të ruajtur shëndetin e mirë, është thelbësore që trupi ynë të jetë në gjendje të depozitojë energjinë e tepërt dhe këtë e bën përmes dhjamit, shkruan BBC, transmeton Gazeta Express.
Indet dhjamore kanë gjithashtu rëndësi strukturore për trupin tonë: ndihmojnë në ruajtjen e ngrohtësisë duke siguruar izolim termik, si dhe mbrojnë pëllëmbët e duarve, shputat e këmbëve dhe, po, edhe të pasmet. Dhjami që gjendet menjëherë nën lëkurë, i njohur si dhjamë nënlëkuror dhe që shpesh grumbullohet në ije dhe vithe, mund të jetë i shëndetshëm. Në fund të fundit, pa asnjë rezervë dhjamore në trup, do të ishim të sëmurë dhe do të ndiheshim shumë të parehatshëm.
Megjithatë, humbja e dhjamit të tepërt të barkut është një ide e mirë. Një bark i madh mund të tregojë se një person ka grumbulluar sasi të konsiderueshme të dhjamit të thellë abdominal, të njohur si dhjamë visceral. Ky lloj dhjami mund të rrethojë organet e brendshme dhe të rrisë gjasat për t’u sëmurë.
Dhjami visceral është më rezistent ndaj insulinës sesa indet e tjera dhjamore, që do të thotë se e përthith më dobët glukozën nga gjaku. Ai lidhet gjithashtu më ngushtë me inflamacionin dhe ka më shumë gjasa të çlirojë yndyra në gjak si përgjigje ndaj hormoneve të stresit, duke rritur rrezikun e sëmundjeve metabolike.
Ka mënyra të ndryshme për të vlerësuar nëse niveli i dhjamit visceral është i lartë, por mënyra më e thjeshtë është të kontrolloni raportin bel-ije. Me një metër rrobaqepësie, matni pjesën më të gjerë të ijeve dhe pjesën më të ngushtë të belit, pastaj pjesëtojeni perimetrin e belit me atë të ijeve.
Sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë, raporti i shëndetshëm është nën 1 për burrat dhe nën 0,85 për gratë. Ky dallim lidhet me faktin se gratë kanë ije më të gjera.
Në shenjë, gati…
Atëherë, sa e vështirë është të synohet drejtpërdrejt ky ind dhjamor në zonën e barkut? Në fakt, kjo nuk varet aq shumë nga dëshira juaj, sepse vendi ku trupi depoziton dhe humbet dhjamin përcaktohet nga faktorë që janë kryesisht jashtë kontrollit tuaj. Për më tepër, aftësia e trupit për të krijuar qeliza dhjamore, si dhe zonat ku krijohen ato, ndryshon shumë nga një person te tjetri.
Gjinia biologjike luan rol të rëndësishëm në këtë aspekt: sasia e shëndetshme e dhjamit trupor për gratë është rreth 10 për qind më e lartë sesa për burrat. Kjo lidhet me faktorë të ndryshëm, përfshirë hormonet, si dhe me shëndetin riprodhues. Në thelb, ky dhjamë është i nevojshëm gjatë shtatzënisë dhe ushqyerjes me gji, dy procese që kërkojnë shumë energji. Gratë me përqindje shumë të ulët të dhjamit trupor mund të kenë vështirësi me fertilitetin.
Nga studimet e mëdha gjenetike, si dhe nga studimet me vëllezër e motra dhe me binjakë, dimë gjithashtu se gjenet luajnë me gjasë një rol të rëndësishëm në shpërndarjen e dhjamit në trup.
Deri më tani, janë identifikuar më shumë se 300 dallime të veçanta gjenetike që lidhen me raportin bel-ije, ndërsa shkencëtarët ende po studiojnë se çfarë ndikimi kanë ato. Kjo do të thotë se ndryshimet natyrore në formën e trupit të njerëzve nuk janë diçka që mund ta ndryshojmë lehtësisht, të paktën sa i përket shpërndarjes së dhjamit.
Prandaj, për disa njerëz humbja e dhjamit të barkut do të jetë më sfiduese sesa për të tjerët, për shkak të mënyrës se si trupat e tyre e depozitojnë natyrshëm dhjamin. Humbja e peshës në përgjithësi mund të ndihmojë në zvogëlimin e dhjamit abdominal dhe të raportit bel-ije, sepse kur humbni peshë, humbni dhjamë nga i gjithë trupi, përfshirë barkun, nëse kjo është zona ku trupi juaj e depoziton natyrshëm.
Shumica e “këshillave dhe trukeve” që reklamohen si metoda për të hequr dhjamin e barkut shfrytëzojnë pikërisht këtë fakt: ju humbni peshë në të gjithë trupin, por jeni më të prirur ta vini re ndryshimin në zonën e barkut.
Si të mos luftoni një betejë të humbur
Me pak fjalë, humbja e peshës arrihet duke djegur më shumë kalori sesa konsumoni. Por kjo nuk është e lehtë për të gjithë, sepse, ashtu si sasia e dhjamit trupor, edhe ndjenja e urisë ndryshon shumë nga një person te tjetri dhe ndikohet fuqishëm nga një sërë faktorësh, përfshirë gjenet. Për këtë arsye, disa njerëz e kanë më të lehtë se të tjerët t’u përmbahen dietave ose planeve të caktuara të ushtrimeve fizike.
Megjithatë, ekzistojnë disa strategji që mund ta lehtësojnë këtë proces. Njëra prej tyre është agjërimi me ndërprerje, i cili mund të praktikohet në disa forma.
Për shembull, me dietën 5:2, ju konsumoni sasi të zakonshme ushqimi për pesë ditë të javës. Sipas Shërbimit Shëndetësor Kombëtar të Mbretërisë së Bashkuar (NHS), marrja e rekomanduar ditore e kalorive është 2.500 për burrat dhe 2.000 për gratë. Ndërsa, në dy ditët e tjera, praktikoni agjërim duke e ulur marrjen ditore të kalorive në rreth 800.
Skema të tjera të të ushqyerit me orar të kufizuar parashikojnë që të hani vetëm brenda një intervali prej 10 orësh gjatë çdo periudhe 24-orëshe.
Cila prej tyre funksionon më mirë? Në fakt, mund të funksionojë cilado prej tyre. Një meta-analizë e publikuar në revistën Obesity në vitin 2023 zbuloi se të gjitha këto forma të agjërimit me ndërprerje ndihmojnë në uljen e sasisë së ushqimit që konsumojmë.
Mund të keni parë pretendime se çelësi për të humbur dhjamin e barkut është kufizimi i një makronutrienti të caktuar, si në rastin e dietave me pak karbohidrate ose dietës ketogjenike. Fatkeqësisht, nuk ka prova të mjaftueshme për të thënë se ndryshimet në ushqyerje mund të synojnë humbjen e dhjamit në një zonë të caktuar të trupit.
E njëjta gjë vlen edhe për barnat për humbje peshe. Edhe pse ka disa prova se barna si pioglitazoni mund të veprojnë duke ndikuar në mënyrë të tërthortë te dhjami visceral, aktualisht ky medikament përdoret vetëm për trajtimin e diabetit.
Djegia e dhjamit përmes aktivitetit fizik
Rritja e shpenzimit të energjisë përmes ushtrimeve fizike mund të ndihmojë në humbjen e peshës. Megjithatë, disa studime tregojnë se aktiviteti fizik mund të shtojë edhe oreksin, ndonëse edhe kjo ndryshon nga një person te tjetri.
Shumë njerëz e konsiderojnë stërvitjen me intervale me intensitet të lartë (HIIT) një mënyrë praktike për të përmirësuar formën fizike dhe për të djegur kalori brenda një kohe të shkurtër. Një meta-analizë e gjerë e realizuar nga shkencëtarë francezë në vitin 2018 zbuloi se HIIT ndihmon në reduktimin e depozitave dhjamore te burrat dhe gratë. Megjithatë, nuk ka prova që ndonjë ushtrim i caktuar mund të synojë posaçërisht dhjamin e barkut, edhe kur kryhet me intensitet të lartë.
Ushtrimet fizike mund të tonifikojnë dhe të zhvillojnë muskujt në zona të caktuara, gjë që mund të ndikojë në formën e trupit, por jo duke ndryshuar mënyrën se si shpërndahet dhjami. Me fjalë të tjera, është shumë më mirë të vini në lëvizje të gjithë trupin sesa të përqendroheni vetëm te ushtrimet e barkut, për shembull.
Pra, edhe pse nuk mund t’i diktoni trupit që të djegë fillimisht dhjamin e barkut kur humbni peshë, mund ta arrini synimin tuaj përmes një rutine të qëndrueshme ushtrimesh fizike — dhe duke treguar mirëkuptim ndaj vetes kur nuk arrini t’i përmbaheni plotësisht planit.
